Was der Wind zum Klingen bringt (1989-90 / 2003)

Na Bamboe-lucht (1986-87, i.s.m. Hans van Koolwijk) is Was der Wind zum klingen bringt onze tweede installatie waarin uchtdruk wordt omgezet in geluid. In zijn eerste vorm was het werk te zien en te horen op de expositie “A-lärm” in de osterpoort te Groningen, juni 1989: Vierentwintig, in een cirkel opgestelde stofzuigers brachten door middel van in PVC-buizen vibrerende rubbers volumineuze, welhaast dierlijke klanken voort. In het kader van “Energieën” in het Stedelijk Museum te Amsterdam werd de installatie eind april 1990 voor het eerst gepresenteerd in een nieuwe, op vele punten gewijzigde vorm. Het aantal klankbronnen werd verdubbeld tot 48 en het scala aan mogelijke klanken werd verbreed door de intrede van twee nieuwe klankgroepen, het totaal brengend totaal op vier: 16 open PVC buizen, 16 metalen buizen, 8 gestopte PVC pijpen en 8 vrij vibrerende rubbers, elk met zijn eigen karakter. De opstelling van de installatie is flexibel en kan worden aangepast aan de ruimte.

Voordeze versie ontwikkelden wij een partituur met een lengte van 24 minuten, enkele hiervan afgeleide kortere versies en een ‘zelfdenkend’, oneindig computerprogramma dat fragmenten uit de partituur, eventueel getransponeerd, ten gehore brengt.

De komposities, uitgevoerd door een computer die de stofzuigers onafhankelijk aan- en uitschakelt, zijn geïnspireerd op het principe van
‘cellulaire automaten’, ontwikkeld in het begin van de jaren vijftig
door von Neumann en Ulam in de Verenigde Staten. De combinatie van buizen die op een bepaald moment klinken, een generatie, is bepalend voor de samenstelling van een volgende generatie. Deze ontwikkeling is gelijktijdig te volgen in de partituur die meeloopt op een beeldscherm. Een ongekende, schijnbaar onvoorspelbare opeenvolging van klankkleuren, harmonieën en dynamiek is het resultaat.

complete partituur voor Was der Wind zum Klingen bringt

Met dank aan Joel Ryan voor zijn bijdrage aan het computerprogramma en aan Lex de Groot voor het bouwen van een relais-interface.

In 2003 ontwikkelden wij een nieuwe installatie onder de titel Was der Wind zum klingen bringt 3.01 die deel uitmaakt van de collectie van het Museu d´Art Modern, Tarragona.